Nazwiska widok główny

ARMANOWSKI

Nazwisko utworzone przyrostkiem –owski od Arman, to od imienia Herman, zapisywanego w dawnej polszczyźnie jako Arman (r. 1364), imię pochodzenia niemieckiego, od staro-wysoko-niemieckiego her ‘wojsko’ i Mann ‘człowiek, mężczyzna’, całość znaczyła ‘należący do wojska, żołnierz’ (zob. E. Breza, Nazwiska Pomorzan. Pochodzenie i zmiany, Gdańsk 2000, s. 35).

ARMATA

Nazwisko można wywodzić od armata: 1. działo, 2. wszelka broń zaczepna i odporna, oręż, uzbrojenie, 3. amunicja, artyleria, 4. wodna – flota, wojsko morskie, armada. Wyraz pochodzenia łacińskiego, od armata – dosłownie ‘uzbrojona’ (tzw. Słownik warszawski, t. I, s. 59). Nazwę osobową Armata odnotowano na terenie Polski w 1696 roku (zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków, t. I A-K, Kraków 1999, s. 10).

ARMATYS

Nazwisko utworzone przyrostkiem -ys(z)od armata, czyli: 1. działo, 2. wszelka broń zaczepna, oręż, uzbrojenie, 3. amunicja, artyleria, wyraz pochodzenia łacińskiego, znaczący dosłownie ‘uzbrojona’ (zob. tzw. Słownik warszawski, t. I, s. 59). Przejście –ysz > ys może być skutkiem tzw. mazurzenia.

ARMBORST

Nazwisko równe niemieckiej nazwie zawodu, średnio-dolno-niemieckie Armborst(er): ‘wytwórca kusz’ (der Armbrustmacher), zob. H. Bahlow, Niederdeutsches Namenbuch, Vaduz Lichtenstein 1987 s. 63, M. Gottschald, Deutsche Namekunde. Unsere Familiennamen nach ihrer Bedeutung, Berlin 1954 s. 171, J. K. Brechenmacher, Etymologisches Wörterbuch der Deutschen Familiennamen, II Auflage, t. I, Limburg a.d. Lahn 1957 s. 39, F. Kluge, Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache, 18. Auflage, bearbeitet von W. Mitzka, Berlin 1960 s. 31.. Por. Armborscy herbu Szreniawa A.

ARMBURSCH

Nazwisko równe średnio-wysoko-niemieckiej nazwie zawodu Armburst ’wytwórca kusz‘, zob. F. Kluge, Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache, 18. Auflage, bearbeitet von W. Mitzka, Berlin 1960 s. 31.

ARMBURST

Nazwisko równe średnio-wysoko-niemieckiej nazwie zawodu Armburst ’wytwórca kusz‘, zob. F. Kluge, Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache, 18. Auflage, bearbeitet von W. Mitzka, Berlin 1960 s. 31.

ARNTS

Nazwisko utworzone fleksyjnie, niemieckim formantem, dopełniaczem liczby pojedynczej deklinacji mocnej –s od niemieckiej nazwy osobowej Arent (często tak tworzono nazwiska patronimiczne: Osoby zależne od kogoś, poddani i służba, często przybierały nazwisko takie, jak wyznaczył im pan, albo nazwisko pana z sufiksem wskazującym na przynależność, końcówką dopełniacza -s. Podobnie było nawet w firmach – gdzie personel często przybierał nazwisko szefa. Zob. J. K. Brechenmacher, Etymologisches Wörterbuch der Deutschen Familiennamen, II Auflage, t. I, Limburg a.d. Lahn 1957 I s. 210).

ASMAN

Nazwisko równe niemieckiej nazwie osobowej Assmann, ta od imienia chrześcijańskiego pochodzenia greckiego Erasmus (Erasmus > Asmus > Asman J.K. Brechenmacher, Etymologisches Wörterbuch der Deutschen Familiennamen, II Auflage, t. I, Limburg a.d. Lahn 1957 s. 48), to z greckiego εράσμιος ‘miły, wdzięczny, uprawniony’, zob. Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych, cz. 2 Nazwy osobowe pochodzenia chrześcijańskiego, opr. M. Malec, Kraków 1995 s. 35, J.K. Brechenmacher, Etymologisches Wörterbuch der Deutschen Familiennamen, II Auflage, t. I, Limburg a.d.

ASSMANN

Nazwisko równe niemieckiej nazwie osobowej Assmann, ta od imienia chrześcijańskiego pochodzenia greckiego Erasmus (Erasmus > Asmus > Asman J. K. Brechenmacher, Etymologisches Wörterbuch der Deutschen Familiennamen, II Auflage, t. I, Limburg a.d. Lahn 1957 s. 48), to z greckiego εράσμιος ‘miły, wdzięczny, uprawniony’, zob. Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych, cz. 2 Nazwy osobowe pochodzenia chrześcijańskiego, opr. M. Malec, Kraków 1995 s. 35, J.K. Brechenmacher, Etymologisches Wörterbuch der Deutschen Familiennamen, II Auflage, t. I, Limburg a.d.

AST

Nazwisko równe staro-wysoko-niemieckiemu i średnio-wysoko-niemieckiemu ast ‘gałąź, konar’, zob. M. Lexers, Mittelhochdeutsches Wörterbuch, Leipzig 1964 s. 8, E. Förstemann, Altdeutsches Namenbuch. I Personennamen, München 1966 s. 41, w przenośni ‘gbur’ lub ’człowiek krzepki, mocny’, zob. M. Gottschald, Deutsche Namekunde. Unsere Familiennamen nach ihrer Bedeutung, Berlin 1954 s. 172, również ‘robotnik obcinający sęki z pni drzew’ J.K. Brechenmacher, Etymologisches Wörterbuch der Deutschen Familiennamen, II Auflage, t. I, Limburg a.d. Lahn 1957 s. 45.

ATAMAN

Nazwisko wywodzi się od ataman: 1. hetman, naczelny dowódca Kozaków, 2. dowódca bandy zbójeckiej, herszt, 3. na Ukrainie karbowy, pomocnik ekonoma, wójt po wsiach i miasteczkach, słowo pochodzenia ukraińskiego, być może powiązane etymologicznie z niemieckim Hauptmann ‘naczelnik’ (tzw. Słownik warszawski, t. I, s. 67).

ATRAS

Nazwisko ma następujące potencjalne podstawy etymologiczne: 1.ukraińskie imię Harasym, pochodzące od greckiego geras ‘cześć, przywilej, zaszczyt’, 2. Staropolski przymiotnik (h)araśny ‘piękny, dobry’, 3. Staropolskie harras ‘arras’ i ‘gatunek lekkiej tkaniny wełnianej’, zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków, t. I, s. 296, 298. Por. także nazwę miejscową Atrachimówka, odnotowaną na terenie byłego powiatu borysowskiego, zob. „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich” t. XV, cz. 1, s. 50.

Strony