Nazwiska widok główny

ZIMEN

Nazwisko proste, od niemieckiego imienia Ziemen/Siemen, H. Bahlow, Niederdeutsches Namenbuch, Vaduz Lichtenstein 1987 s. 555. Ewentualnie od środkowoniemieckiego zimen, średnio-wysoko-niemieckie zëmen, ‘spajać, składać, złączyć’, F. Kluge, Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache, 21 veränderte Auflage, Berlin, New York 1975 s. 883. Można też potraktować to nazwisko jako wariant nazwiska Zieman lub łączyć ze staropruskim rdzeniem Sem-, por. Semeke, R. Trautmann, Die altpreußischen Personennamen, 2. Umveränderte Auflage, Göttingen 1974 s. 91. Zob. Zieman.

ZIMMERMAN

Nazwisko[1] proste, od niemieckiej nazwy zawodu Zimmermann ‘cieśla’, średnio-wysoko-niemieckie zimberman, zim(m)erman, M. Lexers, Mittelhochdeutsches Wörterbuch, Leipzig 1964 s. 336, H. Bahlow, Niederdeutsches Namenbuch, Vaduz Lichtenstein 1987 s. 582, J.K. Brechenmacher, Etymologisches Wörterbuch der Deutschen Familiennamen, II Auflage, t. I, Limburg a.d. Lahn 1957 t. II s. 582, Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych, cz.

ZIMNY

Nazwisko proste, równe przezwisku Zimny, to od apelatywu  zimny: 1. ‘zmarzluch’ lub ‘flegmatyk’, 2. ‘nie rodzony, przyrodni’, J. Mączyński, Nazwiska Łodzian (XV-XIX wiek), Łódź 1970 s. 222. Zimny to nazwa odnotowana przez Słownik staropolskich nazw osobowych, red. W. Taszycki 1965-1981 t. VI s. 321.

ZIOBRO

Nazwisko pochodzi od ziobro, gwarowego określenia żebra. Por. też Żebry – nazwa kilkunastu miejscowości na terenie całego kraju Słownik Geograficzny..., t.  XIV s. 754. Nazwę osobową Ziobro odnotowano na terenie Polski w 1521 roku, zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków, t. II, s. 758.

ZIOŁO

Nazwisko Zioło pochodzi od tak samo brzmiącego rzeczownika, który oznaczał: 1. roślinę z zieloną łodygą, 2. groch, 3. rózgę weselną, 4. spory snopek różnego rodzaju roślin, 5. kwiat doniczkowy, zob. tzw. Słownik warszawski języka polskiego, red. J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, t. VIII, s. 494-495. Nazwę osobową Zioło odnotowano bardzo wcześnie – już w 1387 roku, zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, Kraków 2001, t. II, s. 739.

ZŁOTOŚ

Nazwisko jest formą pochodną od rzeczownika złoto, czyli: 1. pierwiastek metaliczny tworzący rodzinę ze srebrem lub miedzią, 2. wyrób ze złota, pieniądz złoty, bogactwo, mamona. Por. też złotość, czyli: 1. kolor złoty, 2. rzecz złota, zob. tzw. Słownik warszawski, t. VIII, s. 533, 537.  Por. także nazwę miejscową Złota, odnotowaną w byłym powiecie sochaczewskim, skierniewickim, kolskim, sandomierskim, pińczowskim, brzeskim i Złoto z byłego powiatu nowoaleksandryjskiego, zob. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XIV, s. 634-635, 642.

ZMACZYŃSKI

Nazwisko Zmaczyński można wywodzić od czasownika zmaczać, niedokonanej formy czasownika zmoczyć, czyli: 1. zwilczyć, 2. przemoczyć, 3. narazić się na zmoknięcie, zob. tzw. Słownik warszawski języka polskiego, t. VIII, s. 563. Nazwa miała prawdopodobnie pierwotnie charakter przezwiskowy, ale jej motywacja mogła być bardzo różnorodna – równie dobrze mogła oznaczać kogoś, kto mieszkał w przeciekającym domu, jak kogoś kto lubił oblewać innych wodą itd. Tylko dogłębne studia dziejów rodu mogłyby wskazać pierwotne źródło nazwy.

ZMYŚLIŃSKI

Nazwisko pochodzi od nazwy miejscowej Zmyślin „wś, pow. lipnowski, gm. I par. Bobrowniki, odl. 10 w. od Lipna (zob. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XIII, s. 651) lub od zmyślić/zmyślać 1. głowę = wyczerpywać, wycieńczać myśleniem, suszyć, łamać sobie głowę, 2. stworzyć myśleniem, skomponować, wymyślić, 3. wynaleźć, wymyślić, skonstruować, 4. udać, sfałszować, naśladować, symulować, 5. nieprawdę powiedzieć, skłamać, skręcić, zełgać, 6. zamyślić, zamierzyć, umyślić, obmyślić, ułożyć sobie w głowie, uplanować, ukartować sobie, 7. przypomnieć sobie, 8.

ZNOJEK

Nazwisko pochodzi od rzeczownika znój, czyli: 1. gorąco, spiekota, żar, 2. przenośnie pot, 3. przenośnie mozół, trud, praca ciężka, krwawica, por. też znoić, czyli: 1. zlewać potem, skwarzyć, dopiekać żarem, 2. piec się na słońcu, 3. zwilgotnieć od pary, zrosić się, zob. tzw. Słownik warszawski, t. VIII, s. 591-592. Nazwę osobową Znojek odnotowano w Polsce w 1480 roku, zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków, t. II, s. 745.

ZNOSKO

Nazwisko pochodzi od dawnego rzeczownika znosek/zniosek: 1. jajo niezwykle małe, które kura po raz pierwszy niosąca się zniesie, 2. żartobliwie ostatnie zrodzone przez matkę dziecko jako mniejsze od poprzednich, zob. tzw. Słownik warszawski, t. VIII, s. 591. Por. także nazwę miejscową Znoski z byłego powiatu białostockiego i oszmiańskiego, zob. „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. XIV, s. 655.

Strony