Nazwiska widok główny

ŻUBKA

K. Rymut, (Nazwiska Polaków, t. II, s. 730) wywodzi to nazwisko od rzeczownika ‘ząb’. Mniej prawdopodobny wydaje się związek genezy nazwiska z dialektalnym określeniem żupanu (rodzaj odzieży męskiej) – żuba (zob. A. Brückner, Słownik etymologiczny języka polskiego, Warszawa 1974, s. 668). Por. też nazwę miejscową Żubki, odnotowaną na terenie dawnego powiatu rawskiego, parafia Krzemienice , zob. „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. XIV, s. 837.

ŻUBKA

Nazwisko Żubka uznaje się za formę pochodną od rzeczownika ząb, zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, Kraków 2001, t. II, s. 730. Potencjalną podstawą jest też rzeczownik żuba ‘szuba, jubka’, Słownik języka polskiego, tzw. warszawski, t. VIII, s. 724.

ŻUCHOWSKI

Nazwisko utworzono przyrostkiem –ski od nazwy miejscowej Żuchów (były powiat opatowski), Żuchowice (były powiat piotrkowski), Żuchówka (były powiat będziński), Żuchowo (były powiat rypiński lub sokólski) - zob. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XIV, s. 838-839. Nazwę osobową Żuchowski odnotowano na terenie Polski w 1641 roku (zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, t. II L-Ż, Kraków 2001, s. 764).

ŻUGAJ

Nazwisko Żugaj jest uznawane za formę pochodną od niemieckiej nazwy osobowej Schug, której potencjalne podstawę stanowi górnoniemieckie schug(g) ‘but’, zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, Kraków 2001, t. II, s. 505. Nazwa podległa adaptacji fonetycznej i graficznej do polszczyzny. Można też doszukiwać się związku genezy nazwiska z rzeczownikiem żuga/zuga ‘wielka łódź’, zob. Słownik języka polskiego, tzw. warszawski, t. VIII, s. 725.

ŻUK

Nazwisko pochodzi od apelatywu żuk: 1. wół czarny, pies czarnej maści, 2. rodzaj ubioru „kontusze, żuki i czuhaje, wschodnie ubiory”, 3. chrząszcz pięcioczłonkowy wachlarzorogi (zob. tzw. Słownik warszawski, t. VIII, s. 725). Słowo żuk wywodzi się od ruskiego żukat’ ‘brzęczeć’ (zob. A. Brückner, Słownik etymologiczny języka polskiego, Warszawa 1974, s. 121). Por. też nazwę miejscową Żuk, odnotowaną na terenie byłego powiatu łohojskiego i biłgorajskiego – zob. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XIV, s. 839.

ŻURAKOWSKI

Nazwisko pochodzi od nazwy miejscowej Żuraki z byłego powiatu bohorodczańskiego albo Żuraków z byłego powiatu samborskiego, zob. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XIV, s. 856 lub od rzeczownika żurak, czyli: 1. garnek lub dzbanek, w którym się wyrabia barszcz, żur, 2. chłop ze słomy, którego stawiają parobcy w stodole na poniedziałek wielkanocny, zob. tzw. Słownik warszawski, t. VIII, s. 726.

ŻURAWSKI

Nazwisko można wywodzić od przezwiska Żuraw, to od rzeczownika żuraw 1. ‘nazwa ptaka’, 2. ‘przyrząd do wyciągania wody’, kiedyś pisane żóraw < żer- ‘krzyczeć’, nazwa od odgłosu wydawanego przez ptaka (zob. Słownik etymologiczny A. Brücknera,  s. 666, i E. Breza, Nazwiska Pomorzan, t. I s. 451). Inną możliwościa interpretacyjną jest wywodzenie go od nazwy miejscowej Żuraw (byłe powiaty: wieluński, sieradzki, częstochowski, lubartowski rzeczycki), Żurawa (były powiat berdyczowski) lub Zuraw (były powiat częstochowski) – zob.

ŻUROWSKI

Nazwisko można wywodzić od nazwy miejscowej Żurowa z byłego powiatu jasielskiego lub Żurów z byłego powiatu odolanowskiego, por. także Żurowo z byłego powiatu świeckiego, zob. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XIV, s. 868. Nazwę osobową Żurowski odnotowano na terenie Polski w 1437 roku, zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków, t. II, s. 766.

ŻWAN

Nazwisko pochodzi prawdopodobnie od nazwy miejscowej Żwan „dawniej Żwangród, wieś nad rzeką tej nazwy, dopływu Dniestru, powiat mohylowski, okręg polski, parafia katolicka i sąd w Jaryszowie”, zob. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XIV, s. 870. Można je też wywodzić od formy zwan(y), ta od zwać, czyli: 1. wołać, przyzywać, nawoływać, 2. nazywać, mianować, 3. nazywać się, nosić nazwę, mieć imię, zob. tzw. Słownik warszawski, t. VIII, s. 633, zob. też K. Rymut, Nazwiska Polaków, t. II, s. 748.

ŻWIRUK

Nazwisko Żwiruk pochodzi od rzeczownika żwir. Oznaczał on kiedyś, podobnie jak teraz, ‘piasek gruboziarnisty, drobniuchne kamyczki w wielkiej masie’, Słownik języka polskiego, tzw. warszawski, t. VIII, s. 656.

ŻYCHELSKI

Nazwisko pochodzi od nazwy miejscowości Żychlin, odnotowanej na terenie byłych powiatów: kutnowskiego i pleszewskiego, – zob. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XIV, s. 876-878. Por. też żucholić ‘krajać, rznąć niezgrabnie’ (Słownik gwar polskich, t. VI, s. 449). To nazwisko odnotowuje już Słownik staropolskich nazw osobowych (t. VI, s. 233). K. Rymut podaje, iż nazwa była zapisana już w 1466 r. (zob. Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, t. II L-Ż, Kraków 2001, s. 764).

Strony